ไขข้อสงสัยทำไมการใช้ปากกาลดน้ำหนักจึงไม่ใช่คำตอบระยะยาวของ ลดความอ้วน

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ปากกาลดน้ำหนักกลายเป็นทางเลือกยอดนิยมของคนที่ต้องการ ลดความอ้วน อย่างรวดเร็ว หลายคนเห็นผลชัดเจนในเวลาไม่นาน ทั้งน้ำหนักที่ลดลง ความอยากอาหารที่หายไป ความอ้วน ที่หายไป และตัวเลขบนตาชั่งที่ดีขึ้น จนทำให้เกิดความเข้าใจว่า พออยากจะ เริ่มลดความอ้วน ก็จะเข้าใจว่า “ถ้ากดความหิวได้ น้ำหนักก็ต้องลด และสุขภาพก็น่าจะดีขึ้นตามมา”

แต่ในมุมของแพทย์ด้านเมตาบอลิซึม การ ลดความอ้วน ที่ยั่งยืนไม่ได้วัดกันแค่ตัวเลขน้ำหนัก สิ่งสำคัญกว่าคือระบบภายในของร่างกายยังทำงานได้ดีหรือไม่ บทความนี้จะพาคุณเข้าใจกลไกที่แท้จริงของปากกาลดน้ำหนัก ตั้งแต่บทบาทของ Incretin hormone ไปจนถึงเหตุผลว่าทำไมการพึ่งยาเพียงอย่างเดียว จึงไม่ใช่คำตอบระยะยาวของการดูแลสุขภาพ

ก่อนจะพูดถึงการ เริ่มลดความอ้วน ด้วยปากกาลดน้ำหนัก จำเป็นต้องเข้าใจกลไกพื้นฐานที่ยากำลังเลียนแบบอยู่ นั่นคือ Incretin hormone ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่หลั่งจากลำไส้ทุกครั้งที่เรารับประทานอาหาร หลายคนเข้าใจว่า Incretin มีหน้าที่เพียง “ทำให้อิ่ม” แต่ในความจริง ฮอร์โมนกลุ่มนี้ทำหน้าที่เหมือนผู้จัดการระบบพลังงานหลังมื้ออาหาร โดยสื่อสารกับอวัยวะสำคัญหลายส่วน เช่น

• สมอง: บอกให้รู้ว่าอิ่ม
• ตับอ่อน: สั่งให้หลั่งอินซูลินเพื่อจัดการน้ำตาล
• กระเพาะอาหาร: ชะลอการย่อยเพื่อให้ดูดซึมดีขึ้น
• ไมโทคอนเดรีย: สั่งการเรื่องการใช้พลังงาน

Incretin หลักที่เราพูดถึงกันบ่อยคือ GLP-1 และ GIP ซึ่งจะส่งสัญญาณให้ร่างกายหลั่งอินซูลินอย่างเหมาะสม ลดการหลั่งกลูคากอน ชะลอการล้างกระเพาะ และทำให้สมองรับรู้ความอิ่ม ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นเฉพาะ “ช่วงที่มีอาหารจริง”

Incretin โดยเฉพาะ GLP-1 (Glucagon-like Peptide-1) เป็นฮอร์โมนที่ร่างกายหลั่งออกมาตามธรรมชาติหลังการรับประทานอาหาร โดยมีหน้าที่สำคัญในการกระตุ้นการหลั่งอินซูลิน ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และส่งสัญญาณความอิ่มไปยังสมอง อย่างไรก็ตาม สิ่งที่หลายคนมักมองข้ามคือ ธรรมชาติของ GLP-1 ถูกออกแบบให้ทำงานในช่วงเวลาสั้นมาก ครึ่งชีวิตเพียง 1–2 นาที และหลั่งเป็นระลอกหลังอาหารเท่านั้น กลไกนี้ไม่ได้ผิดพลาด แต่ถูกออกแบบมาอย่างตั้งใจ เพื่อให้ร่างกายสลับโหมดการทำงานได้อย่างเหมาะสม ดังนี้

• ช่วงกิน → ร่างกายจะอยู่ในโหมด “ใช้พลังงาน” (Fed State) เน้นใช้พลังงาน
• ช่วงอด → ร่างกายจะเปลี่ยนเข้าสู่โหมด “ซ่อมแซมและฟื้นฟู” (Fasted State) เน้นซ่อมแซม เผาไขมัน ฟื้นฟูเซลล์

กล่าวคือ ร่างกายมนุษย์ไม่ได้ถูกสร้างมาให้หลั่งฮอร์โมนที่กระตุ้นการใช้งานพลังงานตลอดทั้งวัน แต่จะทำงานเป็นรอบตามบริบทของการใช้ชีวิต นี่คือพื้นฐานของระบบเผาผลาญที่ดี เป็นหัวใจของการ ลดความอ้วน อย่างเป็นธรรมชาติ พูดง่าย ๆ GLP-1 คือ นาฬิกาเมตาบอลิซึมระดับเซลล์ ถ้านาฬิกานี้เดินถูกต้อง ระบบอินซูลิน กล้ามเนื้อ และพลังงาน จะทำงานสอดคล้องกันอย่างเป็นธรรมชาติ เพราะร่างกายได้มีช่วงเวลาทั้งในการใช้พลังงานและช่วงฟื้นฟู ไม่ถูกกระตุ้นอย่างต่อเนื่องจนเกิดภาวะดื้อฮอร์โมนหรือระบบรวนนั่นเอง

ปากกาลดน้ำหนักไม่ได้สร้างกลไกใหม่ แต่ทำหน้าที่เลียนแบบ GLP-1 โดยยืดอายุของสัญญาณอิ่มให้ยาวขึ้น จากที่ควรเกิดเป็นช่วงสั้น ๆ กลายเป็นอยู่ในร่างกายตลอดวัน หรือบางชนิดนานเป็นสัปดาห์ และผลที่ได้คือ

• ความอยากอาหารลดลง
• กินน้อยลง
• น้ำหนักลดลง
• มีคนรอบข้างสังเกตว่า ความอ้วน ของเราเริ่มลดลง

ในระยะสั้นถือว่าได้ผลลัพธ์ค่อนข้างดีสำหรับการ เริ่มลดความอ้วน แต่ปัญหาคือ ร่างกายถูกส่งสัญญาณว่า “มีอาหารเข้ามาตลอดเวลา” แม้ในช่วงที่ควรพักผ่อน นอนหลับ หรือซ่อมแซมตัวเอง ส่งผลให้ร่างกายติดอยู่ในโหมดกิน (fed state) อย่างต่อเนื่อง

ระบบเผาผลาญที่แข็งแรงไม่ใช่ระบบที่กินน้อยตลอด แต่คือระบบที่สลับโหมดได้ดี เมื่อร่างกายไม่ได้เข้าสู่โหมดอด (fasted state) อย่างแท้จริง จะเกิดผลสะสมในระยะยาว เช่น

• เผาไขมันได้ไม่เต็มที่
• ไมโทคอนเดรียไม่ได้รับการฟื้นฟู
• การซ่อมแซมเซลล์ลดลง

ช่วงแรกเมื่อ เริ่มลดความอ้วน ด้วยปากกาลดน้ำหนักหลายคนอาจรู้สึกดีมาก แต่เมื่อเวลาผ่านไป บางคนเริ่มมีอาการ เหนื่อยง่าย นอนหลับไม่ลึก สมองไม่แล่น กล้ามเนื้อลดผมร่วง นั่นเป็นเพราะว่าน้ำหนักอาจลดลงจริง ความอ้วน หายไป แต่ระบบภายในกลับไม่แข็งแรงขึ้น ซึ่งเป็นสัญญาณว่าการ ลดความอ้วน ครั้งนี้อาจไม่ยั่งยืนในระยะยาวและอาจไม่ส่งผลดีนักต่อสุขภาพโดยรวม

ในทางการแพทย์ “โรคอ้วน” หรือ “ความอ้วน” ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของไขมันใต้ผิวหนัง แต่คือความผิดปกติของการจัดการพลังงานทั้งระบบ ซึ่งมักมาพร้อมกับ

• อินซูลินสูงตลอดวัน
• กล้ามเนื้อไม่ตอบสนองต่อกลูโคส
• ไขมันพอกตับ
• ไมโทคอนเดรียทำงานด้อยประสิทธิภาพ

ดังนั้น ต่อให้น้ำหนักลด แต่หากระบบเหล่านี้ยังไม่ฟื้นก็เท่ากับว่าโรคและ ความอ้วน ยังคงอยู่ และนี่คือเหตุผลที่หลายคนเริ่มมองเห็น ความอ้วน ของตัวเองกลับมาอีกหลังหยุดการใช้ปากกาลดน้ำหนักจนอาจกลายเป็น “โยโย่”

สิ่งที่ปากกาลดน้ำหนักทำได้ดีคือ

• ทำให้กินน้อยลง
• ช่วยให้น้ำหนักลด
• ลดภาระอินซูลินได้บางส่วน

แต่สิ่งที่ไม่สามารถทำได้คือ

• ฟื้นคุณภาพไมโทคอนเดรีย
• เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
• แก้ไขไขมันพอกตับที่ต้นเหตุ

พอ เริ่มลดความอ้วน แล้วน้ำหนักลดเร็ว แต่รู้สึกอ่อนแรง เหนื่อยง่าย หรือรูปร่างไม่กระชับ มักเกิดจากการที่ร่างกายได้รับพลังงานและสารอาหารลดลงมากเกินไป โดยเฉพาะในผู้ที่ใช้วิธีลดความอยากอาหาร เมื่อโปรตีนไม่เพียงพอ ร่างกายจะเลือกสลายกล้ามเนื้อซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่ใช้พลังงานสูง ส่งผลให้น้ำหนักลดจริง แต่เป็นการลดจากกล้ามเนื้อและน้ำ มากกว่าการฟื้นระบบเผาผลาญ ด้วยเหตุนี้ แพทย์จึงเน้นว่าผู้ที่ เริ่มลดความอ้วน ด้วยวิธีดังกล่าว จำเป็นต้องดูแลโภชนาการและออกกำลังกายแบบเวทเทรนนิ่งอย่างเหมาะสม เพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อและอัตราการเผาผลาญพื้นฐาน หากปล่อยให้กล้ามเนื้อลดลงต่อเนื่อง ร่างกายจะเผาผลาญพลังงานได้น้อยลง และควบคุมน้ำหนักได้ยากในระยะยาว ด้วยการทำให้ระบบเมตาบอลิซึมกลับมาทำงานตามจังหวะธรรมชาติ เช่น

• กินอาหารให้เป็นเวลา และหลีกเลี่ยงการกินดึก
• รับแสงแดดยามเช้า เพื่อปรับนาฬิกาชีวภาพ
• เน้นโปรตีนและไฟเบอร์คุณภาพ
• รักษามวลกล้ามเนื้อด้วยการออกกำลังกาย

เมื่อจังหวะการทำงานของร่างกายกลับมาเป็นปกติ การจะมีรูปร่างที่น่าพึงพอใจก็จะไม่ใช่แค่เพียงตัวเลขบนเครื่องชั่ง แต่เป็นการปรับระบบภายในให้แข็งแรงและดูแลได้ต่อเนื่องในระยะยาว

ปากกาลดน้ำหนักไม่ใช่ยาที่ผิด และไม่ใช่สิ่งที่ควรถูกปฏิเสธโดยสิ้นเชิง แต่ไม่ควรถูกมองว่าเป็นคำตอบสุดท้ายของการ ลดความอ้วน เพราะน้ำหนักหรือ ความอ้วน ที่ลดลงไม่ได้หมายความว่าระบบเมตาบอลิซึมหายดี การฟื้นจังหวะชีวิต การกิน การเคลื่อนไหว และการพักผ่อน คือหัวใจของสุขภาพที่ยั่งยืน และเป็นสิ่งที่ไม่มียาเข็มไหนทดแทนได้ เพราะสุขภาพดีไม่ใช่เรื่องของการ “หิวน้อยที่สุด” แต่คือการที่ร่างกายรู้ว่า “เมื่อไรควรกิน เมื่อไรควรพัก และเมื่อไรควรซ่อมแซม” ถ้าระบบนี้กลับมาทำงาน น้ำหนักของคุณจะลดลงอย่างเป็นธรรมชาติ โดยไม่ต้องฝืน และไม่ต้องพึ่งการใช้ปากกาลดน้ำหนักทางการแพทย์ไปตลอดชีวิต

นอกจากนี้อีกทางเลือกสำหรับผู้ที่ลดความอ้วนมานาน พยายามมาหลายวิธีแต่ก็ยังไม่เห็นผล คือเข้ารับการปรึกษากับแพทย์ผู้ชำนาญการด้านการดูแลรูปร่างที่ Chuladoctor Clinic เรามี โปรแกรม Sliming Lisa นวัตกรรมใหม่ของการลดน้ำหนักที่ปรับสมดุลระบบเผาผลาญลึกถึงระดับเซลล์ ที่ถูกคิดค้นและพัฒนามาโดยทีมแพทย์ Chuladoctor Clinic อีกหนึ่งทางเลือกของผู้ที่ต้องการลดน้ำหนักแบบยั่งยืน ด้วยการปรับสมดุลร่างกายลึกถึงระดับเซลล์ เน้นการเพิ่มการทำงานของระบบเผาผลาญเพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดโดยแพทย์เฉพาะทาง เพื่อให้คุณสามารถลดน้ำหนักได้อย่างที่ตั้งใจไว้ ไม่เสี่ยงกลับมาอ้วนซ้ำ ได้ผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจ และยังส่งผลดีต่อสุขภาพร่างกายในระยะยาวอีกด้วย